بازارهای جهانی انرژی بار دیگر به کانون توجه فعالان صنعت فولاد تبدیل شده اند. قیمت نفت برنت با جهشی بیش از ۴ درصد، به محدوده ۸۸ دلار در هر بشکه رسیده و این رشد ناگهانی، زنگ هشدار را برای صنایع انرژی بر از جمله فولادسازی به صدا در آورده است.
تشدید تنش های نظامی در خاورمیانه، نگرانی درباره امنیت تنگه هرمز و افت ذخایر نفت خام آمریکا، سه محرک اصلی این جهش قیمت آهن آلات بوده اند. ترکیب این عوامل می تواند هزینه تولید فولاد، حمل و نقل مواد اولیه و در نهایت قیمت آهن آلات را در ماه های پیش رو به طور محسوسی افزایش دهد.
افت ذخایر نفت خام آمریکا و سیگنال تنگنای عرضه
موسسه نفت آمریکا در گزارش هفتگی خود اعلام کرد که ذخایر نفت خام این کشور طی هفته گذشته ۳.۳ میلیون بشکه کاهش یافته است. این افت در شرایطی رخ داده که بازار همزمان با نگرانی های ژئوپلیتیک دست و پنجه نرم می کند و ظرفیت جبران شوک های احتمالی از سوی بزرگ ترین مصرف کننده نفت جهان محدود به نظر می رسد.
کاهش ذخایر، این تصویر را در ذهن معامله گران تقویت کرده که عرضه جهانی نفت همچنان با محدودیت های ساختاری مواجه است. در چنین فضایی، هر رویداد ژئوپلیتیک می تواند به سرعت در قیمت نفت منعکس شده و صنایع وابسته به انرژی را تحت فشار قرار دهد.
تنگه هرمز؛ گلوگاه انرژی و نقطه حساس بازار فولاد
یکی از مهم ترین عوامل تشدید نگرانی های بازار، رد پیشنهاد عمان درباره مدیریت مشترک تنگه هرمز از سوی ایران بود. این تنگه محل عبور بخش قابل توجهی از صادرات نفت خاورمیانه است و هرگونه افزایش ریسک در این مسیر، به سرعت در قیمت نفت منعکس می شود.
برای صنعت فولاد، اهمیت تنگه هرمز فراتر از بحث انرژی است. بخش مهمی از تجارت دریایی مواد اولیه فولادسازی از جمله سنگ آهن، زغال سنگ و قراضه از مسیرهای مجاور این تنگه عبور می کند. اگر تنش ها ادامه پیدا کند و ریسک عبور کشتی ها از این گذرگاه بالا برود، نرخ بیمه کشتی ها و کرایه حمل دریایی نیز افزایش خواهد یافت؛ هزینه ای که در نهایت به قیمت تمام شده فولاد اضافه می شود.
زنجیره تولید فولاد در تیررس افزایش هزینه انرژی
فولادسازی ذاتا یک صنعت انرژی بر است. بخش مهمی از هزینه های تولید در کارخانه های فولاد به حامل های انرژی شامل برق، گاز، سوخت و حمل و نقل وابسته است. رشد قیمت نفت در تمام این حلقه ها اثر می گذارد:
- هزینه حمل مواد اولیه: سنگ آهن، زغال سنگ، آهن اسفنجی و قراضه برای رسیدن به کارخانه های فولاد نیاز به حمل و نقل زمینی و دریایی دارند که مستقیما از قیمت سوخت تاثیر می گیرند.
- هزینه توزیع محصولات: میلگرد، ورق، تیرآهن، لوله و پروفیل پس از تولید نیز برای توزیع به شبکه حمل و نقل وابسته اند.
- هزینه برق و گاز: در بسیاری از کشورها، قیمت برق صنعتی با نرخ گاز و نفت ارتباط مستقیم دارد و رشد قیمت نفت به تدریج هزینه برق کارخانه های فولادساز را نیز بالا می برد.
بازار فولاد چین میان تقاضای ضعیف و فشار هزینه
بازار فولاد چین، به عنوان بزرگ ترین مصرف کننده و تولیدکننده فولاد جهان، در موقعیتی متناقض قرار گرفته است. از یک سو ضعف بخش مسکن، کاهش سرمایه گذاری ساختمانی و افت تقاضای داخلی، فشار نزولی بر قیمت شمش فولاد و میلگرد وارد می کند. از سوی دیگر، رشد هزینه انرژی و حمل و نقل می تواند از افت بیشتر قیمت ها جلوگیری کند.
اگر قیمت نفت در سطوح بالاتر تثبیت شود، بخشی از افت قیمت فولاد ناشی از ضعف تقاضا احتمالا جبران خواهد شد. برای بازارهای صادرکننده ای مانند کره جنوبی، ژاپن و ترکیه که مواد اولیه را از مسیرهای دریایی وارد می کنند، این موضوع اهمیت بیشتری دارد.
فولادسازان اروپایی و ترکیه؛ آسیب پذیرترین بازیگران بین المللی
فولادسازان اروپایی که در سال های اخیر بحران هزینه انرژی را تجربه کرده اند، نسبت به هرگونه افزایش قیمت نفت و گاز حساسیت بیشتری دارند. رشد دوباره قیمت انرژی می تواند برنامه های تولید و رقابت پذیری کارخانه های اروپایی با محصولات وارداتی، به ویژه از آسیا، را تحت تاثیر قرار دهد.
بازار فولاد ترکیه نیز در این میان آسیب پذیر است. این کشور هم به واردات انرژی وابسته است و هم در مسیر تجارت منطقه ای بین اروپا، خاورمیانه و آسیای مرکزی قرار دارد. افزایش قیمت نفت هزینه تولید، قیمت قراضه وارداتی و هزینه های لجستیکی فولادسازان ترک را به طور همزمان تحت فشار می گذارد.
تاثیر رشد قیمت نفت بر بازار آهن آلات ایران
در بازار داخلی ایران، قیمت انرژی به صورت مستقیم تابع نرخ های جهانی نیست. با این حال، افزایش قیمت نفت از مسیرهای غیرمستقیم می تواند بر قیمت آهن آلات اثرگذار باشد:
- نرخ ارز: تجربه تاریخی نشان می دهد که تنش های منطقه ای و جهش قیمت نفت اغلب با نوسان نرخ ارز در بازار داخلی همراه می شوند.
- انتظارات تورمی: رشد قیمت کالاهای پایه در سطح جهانی، انتظارات تورمی را در اقتصاد ایران نیز تقویت می کند.
- تقاضای احتیاطی: فعالان بازار آهن آلات در دوره های تنش ژئوپلیتیک معمولا برای پوشش ریسک اقدام به خرید بیشتر می کنند که خود می تواند قیمت میلگرد، تیرآهن، ورق و سایر محصولات فولادی را بالا ببرد.
تحلیل و بررسی ایران فلز از وضعیت بازار فولاد در برابر شوک نفتی
جهش قیمت نفت برنت به محدوده ۸۸ دلار در این مقطع زمانی از چند جهت برای فعالان بازار آهن آلات ایران اهمیت دارد.
کدام بازیگران بیشتر تاثیر می گیرند؟ کارخانه هایی که برای تامین مواد اولیه مانند زغال سنگ کک شو یا سنگ آهن به واردات وابسته اند، در شرایط افزایش هزینه حمل دریایی آسیب پذیرتر خواهند بود. همچنین تجار و توزیع کنندگانی که موجودی انبار کمتری دارند، ممکن است با نوسانات قیمتی بیشتری مواجه شوند.
تاثیر بر محصولات فولادی داخلی: در کوتاه مدت، احتمال می رود که بازار آهن آلات ایران واکنش احتیاطی نشان دهد. رشد تقاضا برای میلگرد، ورق گرم و تیرآهن در بازه هایی که تنش های منطقه ای شدت می گیرد، پدیده شناخته شده ای است. این تقاضای احتیاطی می تواند قیمت های داخلی را بالاتر از سطوح فعلی نگه دارد.
سناریوهای احتمالی: اگر تنش ها در خاورمیانه طی هفته های آینده فروکش کند، بازار نفت و به تبع آن فشار هزینه ای بر فولاد کاهش خواهد یافت. اما اگر بحران ادامه پیدا کند و قیمت نفت در بالای ۸۵ دلار تثبیت شود، بر اساس روندهای موجود می توان انتظار داشت که این موضوع به تدریج در قیمت محصولات فولادی نیز منعکس شود. در این سناریو، فولادسازانی که از امکان افزایش قیمت فروش برخوردار نیستند، با فشار حاشیه سود مواجه خواهند شد.
جمع بندی
جهش قیمت نفت برنت به ۸۸ دلار در هر بشکه، فراتر از یک نوسان مقطعی در بازار انرژی است و حاوی پیام روشنی برای فعالان صنعت فولاد دارد. تداوم تنش های نظامی در خاورمیانه، خطر ایجاد اختلال در مسیرهای دریایی انتقال مواد اولیه فولادسازی و همچنین افزایش هزینه های کلی زنجیره تولید، همگی از جمله ریسک هایی هستند که باید جدی گرفته شوند.
در بازار داخلی ایران، اگرچه مکانیزم انتقال هزینه انرژی مستقیم نیست، اما از طریق نرخ ارز، انتظارات تورمی و تقاضای احتیاطی می تواند اثرگذار باشد. فعالان بازار آهن آلات باید این متغیر را در تصمیم گیری های خرید و موجودی گذاری خود لحاظ کنند.
در کوتاه مدت، مسیر قیمت آهن آلات تا حد زیادی به تحولات میدانی خاورمیانه و واکنش بازار نفت وابسته خواهد بود. اگر بحران ادامه دار شود، احتمال می رود که فشار هزینه ای در ماه های آینده به تدریج در قیمت محصولات فولادی از جمله میلگرد، ورق و تیرآهن نمایان شود.
