اسپرد شمش و میلگرد در حال بازسازی؛ شمش به سقف قیمتی نزدیک شد

زنجیره فولاد ایران در روزهای اخیر شاهد یک تحول ساختاری مهم بوده است: فاصله قیمتی میان شمش فولادی به عنوان ماده اولیه و میلگرد به عنوان محصول نهایی، پس از یک دوره فشرده شدن غیراقتصادی، در حال بازسازی است. شمش در بازار آزاد به محدوده ۶۷.۵ هزار تومان رسیده و میلگرد نیز پس از یک دوره معامله در فاصله بسیار اندک با ماده اولیه، اکنون در بازه ۷۲ تا ۷۳.۵ هزار تومان قرار گرفته است.

این تغییرات صرفا نشانه رونق بازار نیست؛ بلکه بخش زیادی از آن بازتاب فشار هزینه های تولید، رشد نرخ ارز و ناترازی انرژی است. بازار در حال تلاش برای بازگرداندن حاشیه قیمتی منطقی میان شمش و میلگرد است؛ حاشیه ای که بقای نوردکاران به آن وابسته است.

قیمت شمش فولاد؛ همگرایی بازار آزاد و بورس کالا

شاخص قیمت شمش در بازار القایی و خارج از بورس کالا به حدود ۶۷ هزار و ۴۸۰ تومان به ازای هر کیلوگرم به علاوه مالیات بر ارزش افزوده رسیده است. این رقم فاصله چندانی با نرخ معاملات شمش در بورس کالا، یعنی حدود ۶۷ هزار و ۹۸۰ تومان، ندارد. اختلاف ۵۰۰ تومانی میان دو نرخ را می توان در چارچوب تفاوت کیفیت و شرایط معامله تفسیر کرد.

یکی از مهم ترین اتفاقات هفته های اخیر در بازار فولاد، همین همگرایی قیمت شمش در بازار آزاد با معاملات بورس کالا بوده است؛ نشانه ای که می گوید روند خزنده رشد قیمت شمش توانسته نرخ بازار را به سطح معاملات رسمی برساند.

شمش بلوم به سقف محاسباتی نزدیک شد

بر اساس آخرین بخشنامه قیمت گذاری، قیمت پایه شمش بلوم با نرخ پایه ۴۱۰ دلار و نرخ دلار مبادله ای ۱۵۳ هزار و ۶۱۶ تومان، حدود ۶۲ هزار و ۹۸۲ تومان محاسبه می شود. با اعمال سقف ۱۰ درصدی مجاز، رقم نهایی به حدود ۶۹ هزار و ۲۸۰ تومان می رسد.

قیمت فعلی ۶۷.۵ هزار تومانی شمش در بازار آزاد، فاصله چندانی با این سقف محاسباتی ندارد. این وضعیت می تواند نشانه نزدیک شدن شمش به محدوده اشباع قیمتی باشد؛ البته مشروط بر اینکه نرخ ارز مبادله ای و متغیرهای سیاسی تغییر شدیدی نداشته باشند.

رابطه شمش و میلگرد؛ چرا اسپرد اهمیت دارد؟

در شرایط عادی، اختلاف ۱۰ تا ۱۵ درصدی میان قیمت میلگرد و شمش برای ادامه حیات اقتصادی نوردکاران ضروری است. هزینه های تبدیل شمش به میلگرد شامل انرژی، دستمزد، حمل و نقل، استهلاک تجهیزات و مالیات می شود. وقتی این فاصله به حداقل برسد، ادامه تولید برای نوردکار توجیه اقتصادی ندارد.

در هفته های گذشته، قیمت میلگرد در بازار به محدوده ۶۹ هزار تومان رسید؛ یعنی فاصله آن با شمش به حدود ۲ درصد کاهش یافت. این وضعیت از نگاه فعالان بازار، یک حباب منفی بود که نمی توانست پایدار بماند.

سیگنال بورس کالا و واکنش بازار میلگرد

معاملات شمش در بورس کالا با میانگین موزون حدود ۶۷ هزار و ۵۰۰ تومان، سیگنال مشخصی به بازار آزاد فرستاد. بلافاصله پس از این معاملات، فعالان بازار دریافتند که ادامه معامله میلگرد در فاصله ۲ درصدی با شمش، منطق اقتصادی ندارد.

واکنش بازار سریع بود: قیمت میلگرد در معاملات بورس کالا با میانگین موزون حدود ۷۳ هزار و ۵۰۰ تومان بسته شد و در بازار آزاد نیز نرخ هایی که ابتدای هفته حدود ۷۰ هزار تومان بودند، تا مرز ۷۲ هزار تومان رشد کردند. این جهش قیمتی یک واکنش هیجانی صرف نبود؛ بلکه بازتاب تلاش بازار برای بازگرداندن اسپرد منطقی میان شمش فولادی و میلگرد بود.

ناترازی انرژی؛ عامل محدودکننده کاهش قیمت فولاد

محدودیت های برق و گاز در کارخانه های فولاد، ظرفیت تولید را تحت فشار قرار داده است. کاهش عرضه در شرایطی که هزینه های تولید نیز رو به افزایش هستند، مانع از شکل گیری یک روند نزولی پایدار در قیمت فولاد می شود. به همین دلیل، حتی اگر تقاضای مصرفی ضعیف باشد، کاهش محسوس قیمت فولاد مستلزم تغییر همزمان چند متغیر کلیدی است: نرخ ارز، هزینه انرژی و شرایط تولید.

اقتصاد ایران در وضعیت رکود تورمی قرار دارد و تقاضای واقعی در بخش ساخت و ساز و صنایع پایین دستی همچنان با محدودیت نقدینگی مواجه است. بنابراین رشد اخیر قیمت ها بیشتر از آنکه نشانه افزایش مصرف فولاد باشد، نتیجه فشار هزینه از سمت عرضه است.

تحلیل و بررسی ایران فلز از معادله شمش، میلگرد و آینده قیمت های فولاد

چرا بازسازی اسپرد شمش و میلگرد اهمیت دارد؟

فاصله قیمتی میان شمش و میلگرد صرفا یک شاخص آماری نیست؛ بلکه نشانه سلامت یا بیماری زنجیره تولید فولاد است. وقتی این اسپرد به حداقل می رسد، نوردکاران یا خط تولید را متوقف می کنند یا با زیان کار می کنند. هر دو سناریو به کاهش عرضه میلگرد منجر می شود و در نهایت خود بازار را مجبور به تعدیل قیمت می کند. اتفاقی که در هفته های اخیر شاهد آن بودیم، دقیقا همین مکانیزم تعدیل خودکار بازار بود.

آیا افزایش قیمت فولاد نشانه رونق است؟

پاسخ صریح، خیر است. افزایش قیمت های اخیر در بازار فولاد عمدتا ناشی از فشار هزینه از سمت عرضه است، نه افزایش تقاضا. رکود تورمی، محدودیت نقدینگی در بخش ساخت و ساز و ناترازی انرژی، همزمان هم هزینه تولید را بالا می برند و هم تقاضای واقعی را سرکوب می کنند. این ترکیب برای صنعت فولاد چالش برانگیز است و نباید رشد قیمت ها را با رشد واقعی بازار یکی دانست.

جمع بندی

بازار شمش و میلگرد در نقطه حساسی قرار دارد. شمش به سقف محاسباتی نزدیک شده و هرگونه رشد بیشتر آن مستلزم تغییر نرخ ارز مبادله ای یا اصلاح فرمول قیمت گذاری بورس کالا است. میلگرد نیز پس از بازسازی اسپرد با شمش، اکنون در مسیری قرار گرفته که در صورت تداوم شرایط فعلی، می تواند به محدوده ۷۵ تا ۷۸ هزار تومان برسد.

اما مهم ترین نکته ای که فعالان بازار باید در نظر بگیرند این است که محرک اصلی این رشد قیمت، تقاضای واقعی نیست؛ بلکه فشار هزینه، ناترازی انرژی و نرخ ارز است. در چنین شرایطی، متغیر سیاسی و جهت گیری دلار همچنان مهم ترین تعیین کننده مسیر قیمت های زنجیره فولاد خواهند بود.