بازار جهانی سنگ آهن بار دیگر وارد مسیر نزولی شده و قیمت قراردادهای آتی این ماده اولیه کلیدی به زیر ۷۶۰ یوآن در هر تن سقوط کرده است. این افت که بخش مهمی از رشد قیمتی ماه گذشته را از بین برده، ریشه در ترکیبی از ضعف فصلی تقاضا، کاهش سودآوری کارخانه های فولادی چین و افزایش موجودی انبارها دارد.
چین به عنوان بزرگ ترین مصرف کننده و تولیدکننده فولاد جهان، تعیین کننده اصلی قیمت سنگ آهن در بازارهای بین المللی است و هرگونه تغییر در وضعیت تقاضای این کشور، موج خود را به سرعت در سراسر زنجیره مواد اولیه فولاد منعکس می کند. اکنون مجموعه ای از عوامل اقتصادی و اقلیمی، بازار را وارد مرحله اصلاح قیمت کرده است.
افت تقاضای فولاد چین؛ موتور اصلی ریزش قیمت سنگ آهن
رکود تابستانی بازار ساخت و ساز چین هر سال در این فصل مصرف فولاد را محدود می کند، اما امسال شرایط اقلیمی این رکود را شدت بخشیده است. بارندگی های سیل آسا در استان های جنوبی این کشور پروژه های ساختمانی و عمرانی را کند کرده و موج گرمای بی سابقه در مناطق شمالی نیز فعالیت بسیاری از کارگاه ها را با اختلال مواجه ساخته است.
کاهش فعالیت ساختمانی به معنای افت مستقیم مصرف محصولاتی مانند میلگرد، تیرآهن و ورق فولادی است؛ محصولاتی که تقاضای آن ها به طور مستقیم میزان خرید سنگ آهن توسط بزرگترین کارخانه های فولادی جهان را تعیین می کند. در این فضا، سیگنال های کاهش فعالیت کوره های بلند هم تقویت شده اند.
کاهش بهره برداری از کوره های بلند و افت سودآوری فولادسازان
داده های صنعتی اخیر نشان می دهد نرخ بهره برداری از کوره های بلند در میان کارخانه های مورد بررسی به زیر ۹۰ درصد رسیده است. اگرچه این رقم به خودی خود سطح بالایی تلقی می شود، اما کاهش محسوس آن نسبت به هفته های پیشین نشان می دهد که بخشی از فولادسازان برای کنترل زیان و مدیریت موجودی، ناچار به تقلیل ظرفیت تولید شده اند.
شاید تکان دهنده ترین آمار بازار این باشد که تنها حدود ۳۷ درصد از کارخانه های فولادی چین در حال حاضر سودآور هستند. بخش بزرگی از تولیدکنندگان با کاهش شدید حاشیه سود یا زیان عملیاتی دست به گریبانند؛ نتیجه همزمانی افت قیمت محصولات فولادی و بالا ماندن هزینه های تولید. در چنین شرایطی، اولین واکنش کارخانه ها کاهش خرید مواد اولیه و محدود کردن تولید است که فشار بیشتری بر بازار سنگ آهن وارد می کند.
انباشت موجودی سنگ آهن در بنادر چین؛ عرضه از تقاضا پیشی گرفت
علاوه بر کاهش تقاضا، مازاد موجودی سنگ آهن در بازار چین به یکی دیگر از عوامل اصلی فشار نزولی تبدیل شده است. در ماه های اخیر واردات سنگ آهن به چین همچنان در سطح بالایی باقی مانده، در حالی که مصرف واقعی فولاد کاهش یافته؛ این فاصله باعث انباشت قابل توجه مواد اولیه در بنادر و انبارهای داخلی شده است.
وقتی عرضه فیزیکی از نیاز واقعی پیشی می گیرد، خریداران انگیزه ای برای رقابت بر سر تامین مواد اولیه ندارند و فروشندگان برای جذب مشتری ناچار به پذیرش قیمت های پایین تر می شوند. همزمان، تولیدکنندگان بزرگ استرالیا و برزیل صادرات خود را در سطح بالایی حفظ کرده اند و اختلال جدی در عرضه جهانی مشاهده نمی شود؛ یعنی برخلاف برخی دوره های گذشته، بازار این بار از سمت کمبود عرضه حمایت نمی شود.
محدودیت عرضه گریدهای کم عیار؛ تنها عامل حمایتی موقت قیمت سنگ آهن
یکی از عواملی که از سقوط شدیدتر قیمت جلوگیری کرده، تصمیم گروه منابع معدنی چین (China Mineral Resources Group) است. این شرکت دولتی برخی کارخانه های فولادی را از تحویل گرفتن دو نوع سنگ آهن کم عیار شامل Super Special Fines و Fortune Fines باز داشته است. این اقدام نگرانی هایی درباره کاهش عرضه کوتاه مدت برخی گریدها ایجاد کرده و نوعی حمایت روانی برای بازار فراهم آورده است.
با این حال، کارشناسان بر این باورند که این عامل توان تغییر روند کلی بازار را ندارد. مشکل اصلی ضعف تقاضاست، نه کمبود عرضه؛ و تا زمانی که سودآوری فولادسازان بهبود نیابد و مصرف فولاد در بخش های ساختمانی و صنایع پایین دستی افزایش پیدا نکند، احتمال بازگشت قدرتمند قیمت سنگ آهن چندان بالا نخواهد بود.
چشم انداز بازار جهانی سنگ آهن؛ بین سیاست های پکن و رکود تقاضا
بازار جهانی سنگ آهن هم اکنون نگاهش به سیاست های حمایتی دولت چین است. گمانه زنی هایی درباره بسته های جدید محرک اقتصادی، افزایش سرمایه گذاری در پروژه های زیرساختی و حمایت از بازار مسکن مطرح شده، اما تاکنون هیچ یک از این حمایت ها اثر ملموسی بر تقاضای واقعی فولاد نگذاشته اند.
از سوی دیگر، محدودیت های تجاری رو به گسترش در بازارهای جهانی، رشد تعرفه های وارداتی و کاهش تقاضا در اقتصادهای بزرگ، صادرات فولاد چین را هم با چالش مواجه کرده است. کاهش صادرات یعنی فرصت های فروش برای کارخانه های فولادی محدودتر می شود و در نتیجه انگیزه آن ها برای حفظ تولید در سطوح بالا و خرید سنگ آهن کاهش می یابد.
تحلیل و بررسی ایران فلز از تاثیر ریزش قیمت سنگ آهن بر بازار آهن آلات ایران
طبق نظر کارشناسان شرکت ایران فلز افت قیمت سنگ آهن در بازارهای جهانی برای فعالان صنعت آهن و فولاد ایران واجد اهمیت دوگانه ای است. از یک سو، کاهش بهای مواد اولیه می تواند به معنای تقلیل هزینه های تولید برای کارخانه های فولادی داخلی باشد؛ به ویژه برای واحدهایی که بخشی از سنگ آهن مورد نیاز خود را از بازارهای جهانی یا از طریق قراردادهای مرتبط با قیمت های بین المللی تامین می کنند. از سوی دیگر، ریزش قیمت محصولات فولادی در بازارهای جهانی ناشی از همین رکود تقاضا، می تواند فشار بر قیمت صادراتی فولاد ایران را تشدید کند.
مهم ترین اثر این روند برای بازار داخلی آهن آلات ایران از کانال انتظارات قیمتی عبور می کند. وقتی قیمت سنگ آهن جهانی نزولی می شود، تاجران و خریداران داخلی اغلب انتظار دارند این کاهش با تاخیر به قیمت محصولاتی مانند میلگرد و تیرآهن هم منعکس شود. این انتظار می تواند به کند شدن خریدها و رکود مقطعی در بازار آهن آلات داخلی منجر شود.
در خصوص سناریوهای آینده، احتمال می رود که تا پایان فصل تابستان و آغاز فصل پیک ساخت و ساز در چین، بازار سنگ آهن همچنان در فضایی نوسانی و تحت فشار باقی بماند. اگر دولت چین بسته محرک اقتصادی مشخصی برای بخش مسکن و زیرساخت اعلام کند یا محدودیت های تولید فولاد اعمال شود، ممکن است بازار در سه ماهه پایانی سال میلادی تعادل نسبی پیدا کند. در غیر این صورت، ادامه فشار نزولی بر قیمت سنگ آهن و در نتیجه قیمت شمش و مواد اولیه، سناریوی محتمل تری خواهد بود.
کارخانه های فولادی ایران، به ویژه تولیدکنندگان میلگرد که با هزینه های انرژی بالا و نوسانات نرخ ارز دست و پنجه نرم می کنند، باید این روند جهانی را با دقت رصد کنند. چراکه شرایط رقبای صادراتی ایران در ترکیه، روسیه و اوکراین نیز تحت تاثیر همین پارامترها قرار دارد و هرگونه تغییر در موازنه قدرت صادرکنندگان فولاد، می تواند فرصت ها یا تهدیدهایی برای سهم بازار صادراتی ایران ایجاد کند.
جمع بندی
بازار جهانی سنگ آهن در نقطه عطف حساسی قرار گرفته است. ریزش قیمت قراردادهای آتی به زیر ۷۶۰ یوآن، کاهش سودآوری کارخانه های فولادی چین به حدود ۳۷ درصد، افت بهره برداری از کوره های بلند و انباشت موجودی در بنادر، همگی نشان می دهند که ضعف تقاضا هنوز بر روند بازار سایه سنگینی انداخته است.
محدود شدن عرضه برخی گریدهای کم عیار توسط گروه منابع معدنی چین تا حدودی از شدت افت قیمت ها کاسته، اما این عامل به تنهایی توان معکوس کردن روند نزولی را ندارد. آنچه بازار برای بهبود واقعی به آن نیاز دارد، افزایش تقاضای فولاد در پایین دست زنجیره، بازگشت سودآوری به فولادسازان و کاهش موجودی انبارهاست.
در کوتاه مدت، اکثر تحلیلگران بازار را همچنان در فضایی محتاطانه و تحت فشار ارزیابی می کنند. فعالان بازار آهن آلات ایران نیز باید این روند جهانی را در برنامه ریزی خرید و مدیریت موجودی خود لحاظ کنند و با احتیاط بیشتری به بازار نگاه کنند تا تصمیم های سیاستی پکن مسیر آینده قیمت ها را روشن تر کند.
