جدول استاندارد ورق های فلزی و کاربرد آن ها

جدول استاندارد ورق های فلزی و کاربرد آن ها
فهرست مطالب

در بازار آهن آلات ایران، ورق های فلزی یکی از پرمصرف ترین محصولاتی هستند که در صنایع مختلف از ساختمان سازی تا خودروسازی و تجهیزات صنعتی کاربرد دارند. انتخاب درست ورق فلزی نه تنها به کاربرد نهایی آن بستگی دارد، بلکه آگاهی از استانداردها، ابعاد، ضخامت و وزن هر نوع ورق نقش تعیین کننده ای در کیفیت پروژه و کنترل هزینه دارد.

بسیاری از خریداران، پیمانکاران و مهندسان هنگام خرید ورق فلزی با سوالات مشترکی روبرو می شوند: چه ضخامتی مناسب است؟ وزن هر شیت چقدر است؟ آیا این محصول با استاندارد مورد نظر مطابقت دارد؟ جدول استاندارد ورق های فلزی ابزاری است که پاسخ تمام این سوال ها را در اختیار می گذارد و امکان مقایسه سریع بین انواع مختلف ورق را فراهم می کند.

در این مقاله، جدول استاندارد ورق های فلزی پرکاربرد در بازار ایران را بررسی می کنیم؛ از ورق نورد سرد و نورد گرم گرفته تا ورق روغنی، گالوانیزه، استیل، رنگی، اسید شویی، سیاه، آجدار و آلومینیوم. همچنین نکات مهمی که پیش از خرید باید بدانید را مرور خواهیم کرد.

جدول استاندارد ورق های فلزی نورد سرد

ردیف طول (میلی متر) عرض (میلی متر) ضخامت (میلی متر) وزن (کیلوگرم)
1 2000 1000 30 صدم 5
2 2000 1000 40 صدم 6
3 2000 1000 50 صدم 8
4 2000 1000 1 16
5 2000 1000 2 32
6 2000 1000 3 48

ورق نورد سرد یا Cold Rolled Sheet یکی از پرکاربردترین انواع ورق فلزی در صنایع تولیدی ایران است. این نوع ورق از عبور شمش فولادی از میان غلتک های فشاری در دمای محیط تولید می شود که همین فرآیند باعث می شود سطح نهایی محصول بسیار صاف، یکنواخت و با تلورانس ابعادی دقیق تر نسبت به نورد گرم باشد.

ورق نورد سرد به دلیل کیفیت بالای سطحی، در صنایعی استفاده می شود که ظاهر محصول نهایی اهمیت دارد؛ از جمله خودروسازی، لوازم خانگی، تجهیزات الکتریکی و صنایع بسته بندی. این ورق ها معمولا در ضخامت های پایین تر تولید می شوند و برای کارهایی که به شکل دهی دقیق نیاز دارند مناسب هستند. محدوده ضخامت ورق نورد سرد معمولا از 0.3 میلی متر تا 3 میلی متر است و ابعاد رایج در بازار ایران عموما 1000 در 2000 میلی متر می باشد.

جدول استاندارد ورق های فلزی نورد گرم

ردیف طول (میلی متر) عرض (میلی متر) ضحامت (میلی متر) وزن (کیلوگرم)
1 2000 1000 2 32
2 2000 1000 3 48
3 2000 1000 4 64
4 2000 1000 5 80
5 2000 1000 6 96
6 6000 1500 8 576
7 6000 1500 10 720
8 6000 1500 12 864
9 6000 1500 15 1080
10 6000 1500 20 1440

ورق نورد گرم یا Hot Rolled Sheet از طریق عبور شمش یا تختال فولادی از میان غلتک ها در دمای بالا (معمولا بالای 900 درجه سانتی گراد) تولید می شود. در این فرآیند، فولاد در حالت نرم و انعطاف پذیر نورد می شود که امکان تولید ورق در ضخامت های بالاتر و ابعاد بزرگ تر را فراهم می کند.

تفاوت اصلی ورق نورد گرم با نورد سرد در ضخامت، ابعاد و کیفیت سطح آن است. ورق در روش نورد گرم معمولا دارای سطح خشن تر و پوسته اکسید آهن روی آن است، اما در مقابل، هزینه تولید پایین تری دارد و در ضخامت های بالاتر از 2 میلی متر تا 20 میلی متر و بیشتر در دسترس است. این نوع ورق در پروژه های عمرانی، سازه های صنعتی، ساخت مخازن، کشتی سازی و صنایع سنگین کاربرد گسترده ای دارد.

ابعاد بزرگ تر ورق نورد گرم مانند 6000 در 1500 میلی متر، این محصول را برای کارهای سازه ای که به برش و جوشکاری زیاد نیاز دارند بسیار مناسب می کند. وزن این ورق ها در ضخامت های بالا به چند صد کیلوگرم می رسد که در حمل و نقل و انبارداری باید به آن توجه شود.

استاندارد ورق فلزی چیست

استاندارد ورق فلزی مجموعه ای از معیارها و مشخصات فنی است که توسط سازمان های ملی و بین المللی تعریف می شود تا کیفیت، ابعاد، ترکیب شیمیایی، خواص مکانیکی و تلورانس های تولید ورق های فلزی را تعیین کند. رعایت این استانداردها تضمین می کند که محصول خریداری شده با نیاز فنی پروژه مطابقت دارد و در شرایط مختلف عملکرد قابل اتکایی خواهد داشت.

در ایران، ورق های فلزی عمدتا بر اساس استاندارد ملی ایران (ISIRI)، استاندارد اروپایی (EN)، استاندارد آمریکایی (ASTM) و استاندارد ژاپنی (JIS) تولید یا خریداری می شوند. هر کدام از این استانداردها بسته به نوع ورق و کاربرد آن مشخصاتی را تعریف می کنند که شامل حداقل استحکام کششی، تسلیم، درصد ازدیاد طول، سختی و ترکیب آلیاژی می شود.

شناخت استانداردهای مرتبط با ورق مورد نیاز، یکی از اساسی ترین پیش نیازهای خرید آگاهانه در بازار آهن آلات است. خریدارانی که فقط بر اساس قیمت تصمیم می گیرند و به استانداردها توجه نمی کنند، ممکن است با مشکلات جدی کیفی در مرحله اجرا روبرو شوند.

تحقیق درمورد استاندارد ورق های فلزی

استانداردهای ورق روغنی

ورق روغنی که به عنوان Cold Rolled Oiled Sheet نیز شناخته می شود، در واقع همان ورق نورد سرد است که پس از تولید، لایه نازکی از روغن محافظ روی سطح آن اعمال می شود. این لایه روغن از اکسید شدن و زنگ زدگی ورق در زمان انبارداری و حمل و نقل جلوگیری می کند و سطح آن را آماده عملیات بعدی مثل رنگ آمیزی، پوشش دهی یا شکل دهی می کند.

ورق روغنی معمولا در ضخامت های 0.5 تا 1.5 میلی متر و در ابعاد 1000 در 2000 و 1250 در 2500 میلی متر عرضه می شود. چگالی این ورق در حدود 7860 کیلوگرم بر متر مکعب است و وزن هر شیت بسته به ابعاد و ضخامت آن متفاوت می باشد. از ورق روغنی در تولید بدنه خودرو، یخچال، ماشین لباسشویی، کولر و سایر لوازم خانگی به شکل گسترده ای استفاده می شود. کیفیت سطح و دقت ابعادی بالا از ویژگی های اصلی این محصول است که آن را از سایر انواع ورق متمایز می کند.

در جدول زیر تعدادی از سایزهای ورق روغنی، ارائه شده است:

ردیف طول (m) عرض (m) ضخامت (mm) چگالی ورق روغنی حدود وزن (kg)
1 2 1 0.5 786 8
2 2 1 0.6 786 9
3 2 1 0.7 786 11
4 2 1 0.8 786 13
5 2 1 0.9 786 14
6 2 1 1.0 786 16
7 2 1 1.25 786 20
8 2 1 1.5 786 24
9 2.5 1.25 0.5 786 12
10 2.5 1.25 1.25 786 31
11 2.5 1.25 1.5 786 37

استاندارد ورق گالوانیزه

ورق گالوانیزه از پوشاندن سطح ورق فولادی با لایه ای از روی (زینک) به دست می آید. این فرآیند که معمولا به روش غوطه وری در حمام روی مذاب (Hot Dip Galvanizing) انجام می شود، مقاومت بسیار بالایی در برابر خوردگی و زنگ زدگی به ورق می دهد. همین خاصیت ضدزنگ است که ورق گالوانیزه را به یکی از پرمصرف ترین محصولات در صنایع ساختمانی، خودروسازی و کشاورزی تبدیل کرده است.

در مقاله ورق گالوانیزه چیست بررسی کردیم که این ورق در ضخامت های 0.5 تا 2 میلی متر و در ابعاد مختلف از جمله 1000 در 2000 و 1250 در 2500 و حتی 6000 در 1000 میلی متر تولید می شود. چگالی آن مشابه ورق روغنی در حدود 7860 کیلوگرم بر متر مکعب است. در ساخت سقف و دیوارهای صنعتی، کانال های تهویه مطبوع، مخازن کشاورزی، حصارکشی و قطعات خودرو، ورق گالوانیزه کاربرد فراوانی دارد. انتخاب ضخامت مناسب بسته به شرایط محیطی و بار مکانیکی وارد بر سازه باید با دقت انجام شود.

جدول استاندارد ابعاد ورق گالوانیزه

ردیف طول (m) عرض (m) ضخامت (mm) چگالی ورق گالوانیزه حدود وزن (kg)
1 2 1 0.5 786 8
2 2 1 0.7 786 11
3 2 1 1 786 16
4 2 1 1.5 786 24
5 2 1 2 786 31
6 2.5 1.25 0.5 786 12
7 2.5 1.25 1 786 25
8 2.5 1.25 1.25 786 31
9 2.5 1.25 1.5 786 37
10 6 1 0.5 786 24
11 6 1.25 0.5 786 29

استاندارد ورق استیل

ورق استیل یا ورق فولاد ضدزنگ (Stainless Steel Sheet) به دلیل داشتن حداقل 10.5 درصد کروم در ترکیب خود، مقاومت بسیار بالایی در برابر اکسیداسیون، خوردگی و حرارت دارد. این مقاومت از تشکیل یک لایه اکسید کروم بسیار نازک اما متراکم روی سطح فولاد ناشی می شود که مانند یک سپر محافظ عمل می کند.

ورق استیل در گریدهای مختلفی مانند 304، 316، 321 و 430 تولید می شود که هر کدام خواص متفاوتی دارند. گرید 304 رایج ترین نوع در بازار ایران است و در صنایع غذایی، دارویی، تجهیزات آشپزخانه صنعتی و تجهیزات پزشکی استفاده می شود. گرید 316 به دلیل داشتن مولیبدن مقاومت بیشتری در برابر خوردگی توسط کلریدها دارد و در صنایع دریایی و پتروشیمی کاربرد دارد. ورق استیل در ضخامت های 0.4 تا 3 میلی متر و ابعاد 1000 در 2000 میلی متر در بازار ایران به صورت رایج عرضه می شود و وزن آن به دلیل ترکیب آلیاژی متفاوت ممکن است اندکی با ورق کربنی تفاوت داشته باشد.

جدول استاندارد ورق استیل

ردیف ضخامت (mm) عرض (m) طول (m) وزن (kg)
1 0.4 1 2 6.4
2 0.5 1 2 8
3 0.6 1 2 9.6
4 0.7 1 2 11.2
5 0.8 1 2 12.8
6 0.9 1 2 14.4
7 1 1 2 16
8 1.25 1 2 20
9 1.5 1 2 24
10 2 1 2 32
11 3 1 2 48

استاندارد ورق رنگی

ورق رنگی یا Pre-Painted Steel Sheet در واقع ورق فولادی (معمولا گالوانیزه) است که در کارخانه و به صورت کویل، با پوشش رنگ پلیمری پوشانده شده است. این فرآیند رنگ آمیزی صنعتی کیفیت یکنواخت و دوام بسیار بیشتری نسبت به رنگ آمیزی دستی ایجاد می کند.

ورق رنگی در ضخامت های 0.30 تا 1.50 میلی متر و عرض های 600 تا 1500 میلی متر تولید می شود. طول شیت ها بسته به ضخامت متفاوت است و از 2000 تا 3000 میلی متر متغیر می باشد. این محصول در پوشش سقف و نمای ساختمان های صنعتی، سردخانه ها، انبارها، سالن های اداری و پانل های ساندویچی کاربرد اصلی دارد. تنوع رنگ بالا و مقاومت پوشش در برابر آفتاب، رطوبت و تغییرات دمایی از مزایای اصلی ورق رنگی است. در انتخاب این محصول باید به ضخامت پوشش رنگ (Coating Thickness) و نوع رنگ (پلی استر، PVDF و غیره) توجه شود.

جدول استاندارد ابعاد ورق رنگی

ردیف ضخامت (mm) عرض (mm) طول (mm)
1 0.30 600–1000 2000
2 0.40 800–1250 2000 / 2500
3 0.50 1000–1250 2000 / 2500 / 3000
4 0.60 1000–1500 2500 / 3000
5 0.70–1.00 1000–1500 2500 / 3000
6 1.20–1.50 1000–1500 2500 / 3000

استاندارد ورق اسید شویی

ورق اسید شویی یا Pickled and Oiled Sheet (P&O Sheet) در واقع ورق نورد گرم است که پس از تولید، برای حذف پوسته اکسید آهن (Mill Scale) از سطح آن، از حمام اسید کلریدریک یا سولفوریک عبور داده می شود. پس از اسید شویی، سطح ورق تمیز و یکنواخت می شود و برای جلوگیری از اکسیداسیون مجدد، لایه ای از روغن روی آن اعمال می گردد.

ورق اسید شویی در ضخامت های 1.5 تا 6 میلی متر در ابعاد 1000 در 2000 میلی متر در بازار ایران عرضه می شود. این محصول در واقع حد فاصل بین ورق نورد سرد و نورد گرم است؛ از نظر سطح بهتر از ورق سیاه نورد گرم است و از نظر قیمت ارزان تر از ورق نورد سرد. ورق اسید شویی در صنایع خودروسازی، ساخت مخازن، لوازم کشاورزی و قطعات صنعتی که نیاز به سطح نسبتا صاف و بدون پوسته دارند کاربرد دارد. وزن تئوری هر شیت با ضرب طول، عرض و ضخامت در چگالی فولاد (7850 کیلوگرم بر متر مکعب) محاسبه می شود.

جدول استاندارد ورق اسیدشویی

ردیف ضخامت (mm) عرض (mm) طول (mm) وزن تئوری (kg)
1 1.5 1000 2000 23.6
2 2 1000 2000 31.4
3 3 1000 2000 47.1
4 4 1000 2000 62.8
5 5 1000 2000 78.5
6 6 1000 2000 94.2

استاندارد ورق سیاه

ورق سیاه یکی از اساسی ترین و پرکاربردترین محصولات فولادی در صنایع ساختمانی و عمرانی ایران است. این ورق مستقیما از فرآیند نورد گرم به دست می آید و بدون هیچ عملیات تکمیلی مثل اسید شویی، روغن کاری یا پوشش دهی روانه بازار می شود. سطح آن به دلیل حضور پوسته اکسید آهن، رنگ تیره دارد که به همین دلیل به آن ورق سیاه می گویند.

ورق سیاه در طیف گسترده ای از ضخامت ها از 2 تا 25 میلی متر و در ابعاد مختلف از 2 در 1 متر تا 6 در 2 متر تولید می شود. با افزایش ضخامت و ابعاد، وزن ورق به میزان قابل توجهی افزایش می یابد؛ به طوری که یک شیت 6 در 2 متری با ضخامت 25 میلی متر بیش از 2300 کیلوگرم وزن دارد. ورق سیاه در ساخت مخازن ذخیره، سازه های فلزی سنگین، زیرسازی پل ها، تجهیزات معدنی، پایه های برج های مخابراتی و صنایع کشتی سازی کاربرد اصلی دارد.

جدول استاندارد ورق سیاه

ردیف طول (m) عرض (m) ضخامت (mm) وزن استاندارد (kg)
1 2 1 2 31.4 kg
2 2 1 2.5 39.3 kg
3 2.5 1.25 3 73.6 kg
4 6 1.5 4 282.6 kg
5 6 1.5 6 423.9 kg
6 6 1.5 8 565.2 kg
7 6 1.5 10 706.5 kg
8 6 1.5 12 847.8 kg
9 6 1.5 15 1059.8 kg
10 6 2 20 1884 kg
11 6 2 25 2355 kg

استاندارد ورق آجدار

ورق آجدار یا Checkered Plate ورق فولادی است که روی سطح آن برجستگی های منظمی به شکل لوزی، گل، مثلث یا خطوط موازی ایجاد شده است. این برجستگی ها برای افزایش اصطکاک سطح و جلوگیری از لغزش طراحی شده اند و این ویژگی، کاربرد اصلی این نوع ورق را مشخص می کند.

ورق آجدار در ضخامت های 1.5 تا 10 میلی متر و در ابعاد 1000 در 2000 تا 2000 در 6000 میلی متر تولید می شود. وزن ورق آجدار به دلیل برجستگی های سطحی اندکی بیشتر از ورق صاف هم ضخامت آن است. این محصول در ساخت پله های صنعتی و عبوری، کف خودروهای سنگین، سکوهای کار در کارگاه ها، کشتی ها، اسکله ها و مکان هایی که ایمنی رفت و آمد اهمیت دارد به کار می رود.

جدول استاندارد ورق آجدار

ردیف طول (mm) عرض (mm) ضخامت (mm) حدود وزن (kg)
1 2000 1000 1.5 24
2 2000 1000 2 32
3 2000 1000 3 48
4 6000 1500 6 432
5 6000 1500 8 576
6 6000 1500 10 720
7 (اصلاح شده) 6000 2000 6 776

استاندارد ورق آلومینیوم

ورق آلومینیوم به دلیل وزن بسیار کمتر نسبت به فولاد (تقریبا یک سوم وزن فولاد)، مقاومت بالا در برابر خوردگی و هدایت حرارتی و الکتریکی مناسب، در بسیاری از صنایع جایگاه ویژه ای دارد. آلومینیوم به طور طبیعی روی سطح خود یک لایه اکسید نازک اما بسیار محکم تشکیل می دهد که مانع از خوردگی بیشتر می شود؛ به همین دلیل در محیط های مرطوب و دریایی عملکرد بسیار خوبی دارد.

ورق های آلومینیوم در آلیاژهای مختلف تولید می شوند که هر کدام برای کاربرد خاصی طراحی شده اند. آلیاژهای سری 1000 مانند AA1050 خلوص بالا دارند و برای کاربردهای الکتریکی و شیمیایی مناسب هستند. آلیاژهای سری 5000 مانند AA5083 استحکام بالا و مقاومت عالی در برابر خوردگی در محیط دریایی دارند و در کشتی سازی و خودروسازی استفاده می شوند. آلیاژهای سری 6000 مانند AA6082 ترکیب خوبی از استحکام، جوش پذیری و مقاومت در برابر خوردگی ارائه می دهند و در سازه های معماری، پنجره ها و پروفیل های صنعتی کاربرد گسترده ای دارند. آلیاژ AA7075 با استحکام تسلیم بالای 480 مگاپاسکال در صنایع هوافضا و تجهیزات با فشار بالا به کار می رود.

ردیف آلیاژ (Alloy) تمپر (Temper) استحکام تسلیم (MPa) استحکام کششی (MPa) درصد افزایش طول (%) سختی برینل (HB)
1 AA1050 H18 140 150 4 32
2 AA2011 T6 390 395–415 12 110
3 AA3103 H18 180 200–210 5 54
4 AA5083 H32 / H321 145–160 275–320 10–12 75–90
5 AA5251 H26 / H22 120–150 230–250 8–12 70
6 AA6063 T6 110–120 150–175 7–12 57
7 AA6082 T6 260–280 295–320 8–10 95
8 AA7075 T6 480–520 540–570 10–12 140–150

اهمیت بررسی استاندارد ورق های فلزی قبل از خرید

خرید ورق فلزی بدون بررسی استانداردها یکی از رایج ترین اشتباهاتی است که در بازار آهن آلات ایران اتفاق می افتد. بسیاری از خریداران تنها به قیمت توجه می کنند و متوجه نمی شوند که دو ورق با ابعاد ظاهری یکسان اما از لحاظ استاندارد متفاوت، عملکرد کاملا مغایری در پروژه خواهند داشت.

بررسی استاندارد ورق قبل از خرید به شما کمک می کند که وزن واقعی محصول را محاسبه کنید و از کم فروشی جلوگیری کنید. وزن تئوری هر شیت از ضرب طول در عرض در ضخامت در چگالی فولاد به دست می آید و هر گونه انحراف قابل توجه از این عدد نشانه ای از مشکل در ضخامت یا ابعاد واقعی محصول است. همچنین بررسی مدرک آنالیز شیمیایی که از کارخانه های تولید کننده ورق آهن صادر می شود، تضمین می کند که ترکیب آلیاژی محصول با استاندارد اعلام شده مطابقت دارد.

بررسی استانداردهای ابعادی شامل طول، عرض و ضخامت با تلورانس های مجاز نیز اهمیت زیادی دارد. در پروژه هایی که برش دقیق و تلورانس کم اهمیت دارند، انحراف ضخامت حتی چند صدم میلی متر می تواند مشکل جدی ایجاد کند. به همین دلیل توصیه می شود علاوه بر مدارک کارخانه، با وسایل اندازه گیری مناسب ابعاد محصول را در محل بررسی کنید.

جمع بندی

ورق های فلزی در انواع و استانداردهای مختلفی تولید می شوند که هر کدام برای کاربرد و شرایط محیطی خاصی مناسب هستند. از ورق نورد سرد با سطح صاف و دقت ابعادی بالا تا ورق سیاه سنگین برای سازه های عمرانی، از ورق گالوانیزه ضدزنگ تا ورق آلومینیوم سبک وزن، هر محصول جایگاه و کارکرد مشخص خود را دارد.

جدول استاندارد ورق های فلزی ابزاری است که به شما کمک می کند پیش از خرید، وزن واقعی، ابعاد دقیق و مشخصات فنی محصول را بررسی کنید و از کیفیت خرید خود اطمینان حاصل کنید. توجه به استانداردها نه تنها در مرحله خرید، بلکه در مرحله طراحی پروژه نیز اهمیت دارد تا از انتخاب ورق با ضخامت یا گرید نادرست جلوگیری شود.

برای دریافت مشاوره تخصصی در انتخاب ورق فلزی مناسب، استعلام قیمت روز و اطلاع از موجودی انبار، با کارشناسان ایران فلز در تماس باشید.

امتیاز و نظرات خوانندگان

تجربه خود از مطلب «جدول استاندارد ورق های فلزی و کاربرد آن ها» را با دیگران به اشتراک بگذارید.

هنوز امتیازی ثبت نشده۰ نظر
امتیاز شما:

در حال بارگذاری نظرات…

درباره ایران فلز

ارائه قیمت به‌روز مقاطع فولادی، مشاوره تخصصی و هماهنگی تحویل. سلام