صنعت فولاد چین در آستانه ورود به نیمه دوم سال ۲۰۲۶ با یک چالش جدی روبرو شده است؛ نه کمبود تولید، بلکه مازاد آن. موسسه تحقیقاتی مای استیل در تازه ترین ارزیابی خود اعلام کرد که از ۲۴۷ کارخانه کوره بلند فعال در چین، تنها ۵۱ درصد توانایی کسب سود از فروش محصولات خود را دارند. این رقم نسبت به یک ماه قبل ۱۱ درصد کاهش داشته که سرعت افت سودآوری را نشان می دهد.
آنچه این بحران را پیچیده تر می کند، تداوم تولید در سطح بالا علی رغم ضعف تقاضا است. کارخانه ها با امید به بهبود بازار از کاهش تولید خودداری کرده اند، اما بازار داخلی چین و بازارهای صادراتی هر دو با مشکل مواجهند و موجودی انبارها در حال انباشت است.
مازاد تولید فولاد چین؛ ریشه های بحران سودآوری کارخانه ها
قیمت فولاد چین در برابر هزینه های رو به رشد تولید
قیمت فولاد در چین تا پایان ژوئن ۲۰۲۶ به ۳ هزار و ۴۵۳ یوآن به ازای هر تن معادل حدود ۵۰۸ دلار رسید که نسبت به ماه قبل ۲.۲ درصد کاهش نشان می دهد. این افت قیمت آهن آلات در شرایطی رخ داده که هزینه های تولید روند معکوس داشته اند. رشد قیمت زغال سنگ، کک متالورژی، انرژی و حمل و نقل باعث شده هزینه تمام شده هر تن فولاد افزایش یابد. نتیجه این فاصله میان قیمت فروش و هزینه تولید، عملکرد زیانده یا با حاشیه سود بسیار ناچیز برای اکثر فولادسازان است.
تولید روزانه چدن مذاب؛ بالاترین سطح از می ۲۰۲۵
طبق آمار مای استیل، متوسط تولید روزانه چدن مذاب در میان ۲۴۷ کارخانه مورد بررسی تا پایان ژوئن به ۲.۴۳ میلیون تن در روز رسیده که نسبت به ماه قبل ۰.۸ درصد رشد داشته است. این رقم بالاترین سطح تولید از ماه می سال گذشته است. همزمانی رشد تولید با رکود فصلی تابستان و کندی پروژه های ساختمانی به دلیل گرما و بارش های موسمی، شکاف میان عرضه و تقاضا را بیشتر کرده است.
انباشت موجودی میلگرد و محصولات فولادی در انبارهای چین
یکی از شاخص های روشن این عدم تعادل، رشد موجودی انبار است. تا ۲۵ ژوئن موجودی پنج محصول اصلی فولادی شامل:
- میلگرد
- مفتول
- کلاف گرم
- کلاف سرد
- ورق سنگین
در کارخانه ها و انبارهای تجاری ۳۵ شهر بزرگ چین به حدود ۱۶ میلیون تن رسیده که نسبت به پایان ماه مه نزدیک به ۴ درصد افزایش داشته است. این رشد پس از چند ماه روند نزولی موجودی ها رخ داده و نشان می دهد بازار دیگر توان جذب حجم بالای تولید کارخانه های فولاد چین را ندارد.
بیشتر بخوانید: رشد تولید فولاد ضدزنگ چین
کاهش صادرات فولاد چین در پنج ماه نخست ۲۰۲۶
در کنار مشکلات بازار داخلی، بازارهای صادراتی نیز پشتیبانی کافی ارائه نمی دهند. صادرات فولاد نهایی چین در بازه ژانویه تا می ۲۰۲۶ به ۴۴.۶ میلیون تن رسیده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۸.۱ درصد کاهش نشان می دهد. عوامل متعددی این کاهش را رقم زده اند:
- افزایش تعرفه و موانع تجاری از سوی کشورهای واردکننده
- سیاست های حمایتی صنعت فولاد در کشورهای مختلف
- تنش های ژئوپلیتیک در خاورمیانه و اثر آن بر جریان تجاری
- کاهش نقدینگی در اقتصاد جهانی و افت تقاضای کلی
این کاهش صادرات فولاد چین در زمانی اتفاق می افتد که بازار داخلی نیز رونق ندارد و فشار از دو سو بر درآمد کارخانه ها وارد می شود.
اثر بحران فولاد چین بر بازار سنگ آهن، زغال سنگ و کک متالورژی
کاهش سودآوری کارخانه های فولاد چین، بازار مواد اولیه را نیز تحت تاثیر قرار داده است. فولادسازانی که با حاشیه سود منفی یا بسیار پایین کار می کنند، فشار خرید بر مواد اولیه را کاهش می دهند. این روند در بازار زغال سنگ به وضوح دیده می شود؛ شاخص قیمت زغال سنگ مای استیل در روزهای پایانی ژوئن با کاهش ۴.۹ یوآن به ۱۷۱۲ یوآن در هر تن رسیده است. این افت پس از آن رخ داده که قیمت زغال سنگ در کمتر از یک ماه و نیم حدود ۲۶ درصد رشد کرده بود.
انتظار می رود اگر بحران سودآوری ادامه یابد، فشار کاهشی بر قیمت سنگ آهن، گندله و کنسانتره نیز تشدید شود، چراکه کارخانه های فولاد برای بازگرداندن تعادل به حساب سود و زیان، ابتدا به سراغ کاهش هزینه خرید مواد اولیه می روند.
تحلیل و بررسی ایران فلز از پیامدهای بحران سودآوری فولاد چین بر بازار ایران
چرا این خبر برای بازار آهن و فولاد ایران مهم است؟
طبق نظر کارشناسان و تحلیلگران ایران فلز چین بزرگترین تولیدکننده و صادرکننده فولاد جهان است و هر تغییری در معادله عرضه و تقاضای آن، مستقیماً بر قیمت های جهانی فولاد اثر می گذارد. وقتی سودآوری کمتر از نیمی از کارخانه های کوره بلند چین تامین می شود، دو سناریو پیش روی بازار جهانی قرار می گیرد.
سناریوی اول: تداوم تولید با قیمت پایین
اگر کارخانه های چینی برای حفظ سهم بازار به تولید در سطح فعلی ادامه دهند، مازاد عرضه جهانی فولاد افزایش می یابد و قیمت میلگرد، ورق فولادی، تیرآهن و سایر محصولات در بازارهای جهانی تحت فشار باقی می ماند. این وضعیت برای فولادسازان ایرانی که با بازارهای صادراتی سر و کار دارند، یک چالش جدی خواهد بود.
سناریوی دوم: کاهش تولید و تعادل مجدد
اگر کارخانه های زیانده چینی تولید را کاهش دهند، مازاد عرضه جهانی کمتر می شود و قیمت ها می توانند بازیابی داشته باشند. بر اساس روندهای موجود، این سناریو زمان بر است و احتمال می رود اثر آن در بازار ایران با تاخیر چند ماهه احساس شود.
اثر بر بازار داخلی ایران
قیمت میلگرد و ورق فولادی در ایران عمدتاً از نرخ ارز، هزینه انرژی و سیاست های توزیع داخلی تاثیر می پذیرد، اما قیمت جهانی فولاد چین از کانال بورس کالا و قیمت گذاری پایه تاثیر غیرمستقیم دارد. کاهش قیمت های جهانی می تواند به پایین آمدن نرخ مرجع بورس کالا کمک کند، که برای خریداران صنعتی لوله، پروفیل، ورق و سازه های فلزی مثبت تلقی می شود.
جمع بندی
بحران سودآوری کارخانه های فولاد چین یک رویداد داخلی صرف نیشست؛ این وضعیت می تواند موازنه عرضه و تقاضا در بازار جهانی فولاد را برای ماه های آینده تغییر دهد. با سودده بودن تنها ۵۱ درصد از کارخانه های کوره بلند، تداوم تولید در سطح فعلی از نظر اقتصادی پایدار نیست و احتمال می رود در ماه های پیش رو شاهد تعدیل ظرفیت های تولیدی در چین باشیم.
در کوتاه مدت، فشار نزولی بر قیمت میلگرد، ورق سیاه و سایر محصولات فولادی در بازارهای جهانی ادامه دارد و این اثر به شکل غیرمستقیم به بازار ایران هم منتقل می شود. در بلندمدت اما، هر گونه کاهش جدی در تولید فولاد چین می تواند قیمت سنگ آهن، گندله و کنسانتره را نیز وارد یک فاز تعدیل کند.
برای فعالان بازار آهن ایران، رصد مداوم گزارش های مای استیل و شاخص های موجودی انبار چین در هفته های آینده اهمیت ویژه ای دارد؛ چراکه این داده ها نخستین نشانه های تغییر رفتار کارخانه های چینی را پیش از بازتاب در قیمت های جهانی نشان خواهند داد.
