بازار میلگرد ایران در فاصله تیرماه ۱۴۰۴ تا تیرماه ۱۴۰۵ یکی از پرالتهاب ترین دوره های خود را پشت سر گذاشت. بررسی قیمت میلگرد ۱۴ در چهار کارخانه اصلی بازار یعنی نیشابور، ظفربناب، ذوب آهن اصفهان و میانه حاکی از رشد متوسط ۷۸.۶۷ درصدی در این بازه زمانی است؛ جهشی که هزینه تامین مقاطع ساختمانی و عمرانی را به شکل چشمگیری بالا برد.
پشت این افزایش قیمت، دو نیروی اصلی نهفته است: جهش بیش از ۱۰۰ درصدی نرخ دلار در بازار آزاد و رشد ۳۶ درصدی قیمت جهانی فولاد. ترکیب این دو عامل باعث شد حتی در شرایطی که بازار ساخت و ساز با رکود نسبی مواجه بود، قیمت آهن مسیر صعودی خود را حفظ کند.
رشد ۷۸ درصدی قیمت میلگرد در چهار کارخانه بزرگ فولادی
داده های بازار نشان میدهد هر چهار تولیدکننده مطرح میلگرد در ایران طی یک سال گذشته افزایش قیمت قابل توجهی را تجربه کردهاند، هرچند شدت این رشد میان آنها یکسان نبوده است.
بیشترین افزایش قیمت از آن میلگرد نیشابور بوده که از ۳۴ هزار و ۱۸۲ تومان در ابتدای تیر ۱۴۰۴ به ۶۳ هزار و ۳۶۴ تومان در ۱۷ تیر ۱۴۰۵ رسیده و رشد ۸۵.۳۹ درصدی را ثبت کرده است. پس از آن میلگرد ظفربناب با رشد ۸۲.۰۱ درصد از ۳۴ هزار و ۲۲۷ تومان به ۶۲ هزار و ۲۷۳ تومان رسیده و میلگرد میانه با رشد ۸۱.۸۲ درصد از ۳۴ هزار تومان به ۶۱ هزار و ۸۱۸ تومان رسیده است.
در مقابل، میلگرد ذوب آهن اصفهان که در ابتدای دوره با قیمت بالاتری معامله میشد (۳۸ هزار و ۴۵۵ تومان)، با ثبت رشد ۶۵.۴۹ درصدی به ۶۳ هزار و ۶۳۶ تومان رسید و کمترین افزایش درصدی را در میان چهار کارخانه داشت. این اختلاف در نرخ رشد، ناشی از تفاوت قیمت پایه در ابتدای دوره است؛ کارخانههایی که با قیمت پایینتر وارد این دوره شدند، فضای بیشتری برای رشد درصدی داشتند.
نقش دلار در افزایش قیمت آهن؛ رشد ۱۰۴ درصدی نرخ ارز
مهمترین محرک جهش قیمت آهن و محصولات فولادی در این بازه زمانی، افزایش شدید نرخ ارز بوده است. قیمت دلار در بازار آزاد از حدود ۸۸ هزار تومان در ابتدای تیر ۱۴۰۴ به حدود ۱۸۰ هزار تومان در تیر ۱۴۰۵ رسیده که رشدی معادل ۱۰۴.۵۵ درصد را نشان میدهد.
اگرچه بخش عمده مواد اولیه فولاد در داخل کشور تامین میشود، اما نرخ ارز از چند کانال مختلف بر قیمت گذاری محصولات فولادی اثر میگذارد:
- هزینه جایگزینی مواد اولیه و تجهیزات وارداتی
- انتظارات تورمی فعالان بازار
- جذابیت صادرات که باعث کاهش عرضه در بازار داخلی میشود
- هزینه حمل و نقل و انرژی که به نرخ ارز وابسته است
به همین دلیل، حتی در دوره هایی که بازار مصرف با کاهش تقاضا مواجه بود، قیمت میلگرد و سایر مقاطع فولادی مسیر نزولی به خود نگرفت.
رشد قیمت جهانی فولاد و اثر آن بر بازار داخلی
در کنار تحولات ارزی، بازار جهانی فولاد نیز در این بازه زمانی روند صعودی داشته است. قیمت جهانی فولاد از حدود ۸۵۷ دلار در ابتدای تیر ۱۴۰۴ به حدود ۱۱۷۰ دلار در تیر ۱۴۰۵ رسید که معادل ۳۶.۵۲ درصد افزایش است.
این رشد جهانی از دو مسیر بر بازار داخلی اثر گذاشت: نخست با بالا بردن هزینه تولید و مواد اولیه در زنجیره جهانی فولاد، و دوم با تقویت انگیزه صادراتی تولیدکنندگان داخلی که باعث کاهش عرضه در بازار ایران و فشار مضاعف بر قیمت ها شد.
با این حال مقایسه دو عامل نشان میدهد نقش بازار ارز در این ماجرا به مراتب پررنگ تر بوده است؛ رشد ۱۰۴ درصدی دلار در برابر رشد ۳۶ درصدی فولاد جهانی، بیانگر این است که التهاب اصلی از داخل کشور نشات گرفته، نه از بازارهای بین المللی.
تحلیل و بررسی ایران فلز از چشم انداز بازار میلگرد در ماه های آینده
این رشد ۷۸ درصدی قیمت میلگرد را باید در یک تصویر بزرگتر دید. در واقع آنچه بازار مقاطع فولادی ایران را در یک سال گذشته به اینجا رساند، صرفاً نوسان یک کالا نبود، بلکه ترکیبی از بی ثباتی ارزی، رشد قیمت های جهانی و انتظارات تورمی بود که یکدیگر را تقویت کردند.
پیمانکاران پروژه های عمرانی و ساختمانی که با قراردادهای ثابت کار میکنند، بزرگ ترین زیان دیدگان این دوره بودند. از سوی دیگر، توزیع کنندگان و بازرگانانی که موجودی میلگرد را در قیمت های پایین تر در انبار داشتند، از این جهش قیمتی سود بردند. کارخانه های تولید کننده میلگرد در ایران نیز اگرچه ظاهرا از رشد قیمت فروش بهره مند شدند، اما افزایش هزینه های تولید بخشی از این سود را جذب کرد.
تا زمانی که نرخ ارز در سطوح بالای فعلی تثبیت شود یا مسیر کاهشی بگیرد، بازار میلگرد همچنان مستعد نوسان است. بر اساس روندهای موجود، اگر دلار در محدوده ۱۸۰ هزار تومان باقی بماند و قیمت جهانی فولاد تغییر عمدهای نداشته باشد، احتمال میرود قیمت میلگرد در کانال فعلی تثبیت شود. اما هر گونه جهش ارزی جدید میتواند موج بعدی افزایش قیمت را رقم بزند.
جمع بندی
بازار میلگرد ایران در یک سال گذشته تحت تاثیر دو نیروی قدرتمند یعنی رشد ۱۰۴ درصدی نرخ دلار و افزایش ۳۶ درصدی قیمت جهانی فولاد، به طور متوسط ۷۸.۶۷ درصد گران شد. این جهش قیمتی فشار سنگینی بر هزینه های ساخت و ساز و پروژه های عمرانی وارد کرد و زنجیره تامین فولاد را در سراسر کشور تحت تاثیر قرار داد.
تجربه یک سال گذشته نشان میدهد که در غیاب ثبات ارزی، حتی رکود نسبی تقاضا هم توان مهار قیمت آهن را ندارد. بازار به نرخ دلار چشم دوخته و تا زمانی که این متغیر کلیدی ثبات نیابد، پیش بینی قطعی مسیر قیمت میلگرد دشوار خواهد بود. فعالان زنجیره فولاد باید در برنامه ریزی های خود این بی ثباتی ساختاری را در نظر بگیرند و با مدیریت ریسک مناسب، آسیب پذیری خود را در برابر نوسانات ارزی کاهش دهند.
